كروسينسكى ( مترجم : عبد الرزاق دنبلى " مفتون " )
15
سفرنانه كروسينسكى ( فارسى )
ملك ، نسخه اساس قرار گرفت . 7 - نسخهء ديگر كتابخانه ملى ملك به شماره 3749 به خط نستعليق و كتابت زين العابدين شيرازى است كه در سال 1281 هجرى قمرى نوشته شده است . اين نسخه داراى 14 برگ 16 سطرى مىباشد . كاغذ آن فرنگى آهار مهره به اندازه 3 / 11 * 6 / 17 و جلد ميشن سياه لائى است . در انتشار سفرنامهء حاضر هر هفت نسخه خوانده شد و دو نسخه موجود در كتابخانه ملى ملك مورد استفاده قرار گرفت . اعداد داخل پرانتز در متن كتاب ، دلالت بر صفحات نسخه مورد استفاده ( شماره 3716 كتابخانهء ملى ملك ) مىكند و اختلافات دو نسخه در پايان كتاب ، جداگانه ضميمه شده است ، كه با علامت « 1 » مشخص مىباشد . قسمتهائى از يادداشتهاى كروسينسكى در كتاب محمد حسن معتمد السلطان ( صنيع الدوله ) به نام منتظم ناصرى ( ج 2 ، چاپ سنگى ، تهران 1299 ه . ق . ص 240 الى 271 ) چاپ شده است . در مقايسه مطالب عنوان شده مندرج در منتظم ناصرى با نسخ مذكور ، اين نتيجه دست مىدهد كه در بازنويسى اين مطالب ، نسخهء خطى موجود در دانشگاه تهران بيشتر مورد استفاده نويسنده منتظم ناصرى قرار گرفته است . عبرتنامه طبق فهرست مشار ظاهرا به چاپ سنگى در سال 1219 رسيده است . نظر به اهميت مشاهدات كروسينسكى تصميم به انتشار كامل آن با ذكر نام نويسندهء اصلى و شرح زندگانى وى تحت عنوان سفرنامه كروسينسكى گرفته شد تا پژوهندگان تاريخ ايران بتوانند با استناد بر شهود عينى ، نكات اجتماعى تاريخ كشورمان
--> ( 1 ) - اثر ديگر كروسينسكى ادامهء شرح مأموريت وى در 1720 و 1722 مىباشد . اين اثر ابتدا از جانب درى افندى به تركى و سپس توسط خود كروسينسكى به زبان لاتين ترجمه و منتشر شد كه با اين ويژگيها به چاپ رسيده است : durri efendi : prodromus ad tragicam vertentis belli persici historiam seu legationis a fulgida porta ad Sophorum Regem Szah Sultan Hussein a 1770 , . . . ( Leopoli 1733 ) آخرين كتاب كروسينسكى كه مربوط به ايران است با عنوان : Analecta ad tragica Belli Persici Historiam . در لئوپولى Leopoli در سال 1755 انتشار يافته است .